Sikora czarnogłówka (Poecile montanus)

Polub i udostępnij jeżeli Ci się podoba

Czarnogłówka zwyczajna, sikora czarnogłowa, czarnogłówka, sikora czarnogłówka (Poecile montanus)

Czarnogłówka zwyczajna, sikora czarnogłowa, czarnogłówka, sikora czarnogłówka (Poecile montanus) – gatunek małego, częściowo wędrownego ptaka z rodziny sikor (Paridae).

Występowanie

Zamieszkuje niemal całą Europę poza jej południowo-zachodnimi i południowo-wschodnimi częściami, lasy terenów umiarkowanych Azji po Półwysep Czukocki i Japonię oraz izolowany obszar w Azji Centralnej. Nie spotkamy jej w Irlandii i Hiszpanii. Wśród europejskich sikor jej areał rozprzestrzenia jest największy.
W Polsce średnio liczny ptak lęgowy (lokalnie może być nieliczny lub liczny). Spotkać ją można w całym kraju, a w górach do wysokości ok. 1400 m n.p.m. W kraju to ptak przeważnie osiadły (lęgnący się tu i zimujący) i tylko w niektórych latach koczuje. Wybrane osobniki wędrują do miejsc o łagodniejszym klimacie (do południowych granic areału). Późną jesienią obserwuje się przeloty sikor z północno-wschodniej Europy, które swe zimowiska mają w Europie Środkowej i Zachodniej.

Cechy gatunku

Skromną barwą upierzenia nie przystaje do większości sikor. To niewielki ptak o dużej głowie i grubej szyi. Obie płcie ubarwione identycznie. Upierzenie na wierzchu brązowoszare, od spodu beżowobiałe. Na głowie matowo-czarna czapeczka sięgająca do krawędzi płaszcza, za karkiem ma kształt długiego i szerokiego krawacika, na podgardlu czarny szeroki "krawat" o rozmytych brzegach (u bardzo podobnej sikory ubogiej czapeczka jest błyszcząca i nie sięga do płaszcza, a śliniak jest dużo mniejszy i ma ostre brzegi). Na skrzydle przejaśnienie, biała wstawka (jest to pewna, lecz nie zawsze dobrze widoczna cecha odróżniająca od sikory ubogiej, która jej nie ma) - charakterystyczne białawe ubarwienie zewnętrznych chorągiewek lotek drugorzędowych, które przy złożonym skrzydle tworzą podłużny jasny pasek na brązowo-szarym tle widoczny jest z daleka. Białe policzki. Dziób krótki, czarny. Boki ciała są płowe. Młode podobne do dorosłych. Gdy nie zna się jej śpiewu łatwo ją przeoczyć.
Trudności w czasie obrączkowania i oznaczania sprawia duże podobieństwo do sikory ubogiej. U niej jednak sterówki są mniej więcej tej samej długości podczas gdy u czarnogłówki zewnętrzne są przynajmniej o 5 mm krótsze niż środkowe, a ogon od spodu jest wyraźnie schodkowaty. Jest mniejsza od wróbla. Oprócz tego głowa czarnogłówki jest nieco większa i szersza, na której czapeczka nie błyszczy. To bardzo ruchliwy ptak, ale bardzo skryty i ostrożniejszy niż sikora uboga.

Wymiary średnie

Długość ciała: ok. 11,5-13 cm
Rozpiętość skrzydeł: ok. 17-20,5 cm
Masa ciała: ok. 8-14 g

Głos

Od sikory ubogiej można czarnogłówkę odróżnić także po głosie: wabi nosowym, ostrym "spici dedet da dee" lub niewyraźne, szorstkie "dej-dej", śpiew to fletowe, opadające dźwięki. Pieśń czarnogłówki jest wprawdzie nieco podobny, ale ma znacznie wolniejszy rytm niż u sikory ubogiej. Gdy jest w grupie słychać piszczące "ti ti". Jej gwiżdżąca piosenka "sju sju sju" w poszczególnych fragmentach lekko opada. To jej odgłosy często zdradzają obecność ptaka, bo słychać je prawie bez przerwy.

Siedliska

Warunki siedliskowe czarnogłówki nie są dokładnie sprecyzowane. Wybiera najczęściej miejsca wilgotne, zwłaszcza blisko wód stojących lub płynących, biotopy bagienne jak olsy. Nie zamieszkuje tylko jednego określonego typu zbiorowiska roślinnego i na danej wysokości nad poziomem morza, choć liczniejsza jest w średnich i wyższych leśnych położeniach górskich. Zasiedla też suche drzewostany iglaste, mieszane i bory ze starodrzewami. Na terenach lęgowych wynajduje spróchniałe drzewa, gdzie może wykuć dziuple. W Polsce występują dwie populacje czarnogłówki: jedna jest związana z podmokłe zadrzewieniami, nadrzecznymi łozowiskami i zakrzewieniami liściastymi (zwłaszcza łęgowymi), czasem są to nadwodne zarośla wierzbowe; druga z suchymi, młodymi, niskimi lasami sosnowymi i sosnowo-świerkowymi. Czasem widywana w zdziczałych sadach. W przeciwieństwie do sikory ubogiej, zamieszkuje też niewielkie zadrzewienia śródpolne.
Często czarnogłówki spotyka się w gęstej roślinności niezbyt wysoko nad ziemią, a szczególnie w pobliżu zbiorowisk pokrzyw, gdzie dość trudno ją dostrzec. Ponieważ jest wobec człowieka nieufna tereny bardziej zurbanizowane pozwala zasiedlać sikorze ubogiej.

Okres lęgowy

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg.

Gniazdo

W wykutej przez siebie lub opuszczonej przez bogatkę dziupli w przynajmniej częściowo spróchniałym lub martwym drzewie (niekiedy mogą jedynie poszerzyć istniejącą już lukę w korowinie drewna). Wykuwają ją oboje rodzice, co wyjątkowe u sikor. Samiec jest jednak potrzebny, bo wykucie dziupli i wysłanie jej (gęsto włóknami roślinnymi, piórami, włosiem, puchem i trawami) sprawia tym niewielkim ptakom wiele trudności. Podobne zachowanie wykazuje sikora uboga, ale rzadziej. Inne sikory zajmują tylko gotowe dziuple. Czasem korzysta także ze skrzynek lęgowych, wykrotów i zakamarków kory. Czarnogłówka tylko wyjątkowo zajmuje utworzoną przez inne ptaki dziuple. Pary są monogamiczne.

Jaja

Składa w kwietniu-maju 7–9 zmiennie czerwonobrązowych plamistych białawych jaj.

Wysiadywanie

Jaja wysiadywane są przez okres 13-15 dni przez samicę. W tym czasie samiec przynosi jej pokarm. Potem rodzice karmią młode razem. Pisklęta, gniazdowniki, opuszczają gniazdo po 17–19 dniach, wtedy też stają się lotne. Pomimo to, rodzice nadal przez pewien czas je karmią.

Pożywienie

Poluje na owady, głównie gąsienice motyli w okresie lęgowym, ale i inne stadia rozwojowe, pająki, a jesienią oraz zimą zjada miękkie nasiona suchych traw, drzew i innych bylin, drobne owoce.
Zwierzęcą zdobycz zbiera zwykle z roślin. Żeruje głównie na dolnych gałązkach drzew, krzewów i zarośli, jak i w roślinności zielnej. Gdy szuka pokarmu często zawisa na gałązkach brzuchem do góry. Rzadko zlatuje na ziemię. Potrafi ścigać owady w powietrzu. Ze względu na płochliwość nie odwiedza zbyt często karmniki. Wraz z nastaniem jesieni gromadzi zapasy na zimę - wciska pająki, owady i nasiona z zakamarki kory lub pod rosnące na niej porosty. Zimą zbiera się w mieszana stada złożone z pełzaczy, mysikrólików, dzięciołów i kowalików, które razem szukają pokarmu i wzajemnie ostrzegają się przed drapieżnikami.

Ochrona

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS

Kontakt z nami

  • Adres:
    Ptaki24.pl
    E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
  • Dołącz do nas: